Στο πλαίσιο του ψηφιακού μετασχηματισμού της δημόσιας διοίκησης και της συνεχούς βελτίωσης των διαδικασιών διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού, το Υπουργείο Εσωτερικών αξιοποιεί τεχνολογικά εργαλεία και ηλεκτρονικές εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) αποκλειστικά για την υποστήριξη συγκεκριμένων σταδίων της διαδικασίας αξιολόγησης που προβλέπεται από τον ν. 4940/2022. Η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης πραγματοποιείται με πλήρη συμμόρφωση προς το εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, με διασφάλιση της ανθρώπινης εποπτείας, της διαφάνειας, της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της λογοδοσίας.

Α) Διαδικασία Αξιολόγησης Δημοσίων Υπαλλήλων

Σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 12, 13 και 15 του ν. 4940/2022, η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων πραγματοποιείται αποκλειστικά από τον αρμόδιο αξιολογητή, ο οποίος διαμορφώνει την αξιολογική του κρίση βάσει της απόδοσης και των δυνατοτήτων του υπαλλήλου κατά το έτος αναφοράς. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο αξιολογητής κρίνει ότι ο αξιολογούμενος υπάλληλος επιδεικνύει ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο σε μία ή περισσότερες δεξιότητες και έχει επιδείξει όλως εξαιρετική απόδοση σε συγκεκριμένα και προκαθορισμένα θεματικά πεδία, οφείλει να τεκμηριώσει την κρίση του με ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολογία, συνοδευόμενη από συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά, σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 4940/2022.

Οι εκθέσεις αξιολόγησης που περιλαμβάνουν χαρακτηρισμό υπαλλήλου ως «υψηλής απόδοσης και δυνατοτήτων» υποβάλλονται υποχρεωτικά προς έλεγχο στις Επιτροπές Εποπτείας Αξιολόγησης του άρθρου 15 του ν. 4940/2022. Οι Επιτροπές αυτές αποτελούν ανεξάρτητα συλλογικά όργανα, στα οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι

α) του Ανωτάτου Συμβουλίου Επιλογής Προσωπικού (ΑΣΕΠ),

β) της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) και

γ) του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους (ΝΣΚ),

παρέχοντας αυξημένες εγγυήσεις αντικειμενικότητας, αμεροληψίας και διαφάνειας. Σημειώνεται ότι, κατά το άρθρο 15 παρ. 6 του ν. 4940/2022, ο έλεγχος που διενεργείται από τις εν λόγω Επιτροπές αφορά στην πληρότητα της αιτιολογίας που παρατίθεται στην έκθεση αξιολόγησης, ήτοι κατ’ ουσίαν στη συμπερίληψη σε αυτήν ή μη συγκεκριμένων συναφών πραγματικών περιστατικών που δικαιολογούν το χαρακτηρισμό του υπαλλήλου ως υψηλής απόδοσης.

Με το άρθρο 44 του ν. 5149/2024 προβλέφθηκε ρητά ότι οι Επιτροπές δύνανται να υποστηρίζονται στην άσκηση του έργου τους με τη χρήση τεχνολογικών εργαλείων και ηλεκτρονικών εφαρμογών, σε συνεργασία με την καθ’ ύλην αρμόδια υπηρεσία του Υπουργείου Εσωτερικών.

Β) Χρήση εργαλείου Τεχνητής Νοημοσύνης

Το εργαλείο Τεχνητής Νοημοσύνης χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την υποστήριξη του έργου των Επιτροπών Εποπτείας Αξιολόγησης κατά την εξέταση των περιπτώσεων υπαλλήλων που έχουν ήδη χαρακτηρισθεί από τον αρμόδιο αξιολογητή ως υψηλής απόδοσης και δυνατοτήτων στην οικεία έκθεση αξιολόγησης. Η λειτουργία του εργαλείου περιορίζεται στην επισκόπηση του κειμένου της ειδικής αιτιολογίας που έχει συντάξει ο αρμόδιος αξιολογητής, με βάση προκαθορισμένες παραμέτρους που αφορούν χαρακτηριστικά, όπως η έκταση του κειμένου, η δομή του, η ύπαρξη επαναλαμβανόμενων ή τυποποιημένων διατυπώσεων, σύμφωνα με τα κριτήρια του άρθρου 13 του ν. 4940/2022 κοκ. Πρόκειται για ένα γλωσσικό μοντέλο ανάλυσης που προβαίνει σε ενδεικτική ταξινόμηση των κειμένων σε προκαθορισμένες κατηγορίες ταξινόμησης αυστηρά βάσει προδιαγραφών και προϋποθέσεων που τίθενται από τους καθ’ ύλην αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες του Υπουργείου Εσωτερικών.  Μέσω της επεξεργασίας αυτής διευκολύνεται η ομαδοποίηση των υποθέσεων και η ανάδειξη στοιχείων που σχετίζονται με την πληρότητα της αιτιολογίας, χωρίς το εργαλείο να προβαίνει σε αξιολόγηση του υπαλλήλου ή διατύπωση πρότασης προς την εκάστοτε αρμόδια Επιτροπή Εποπτείας Αξιολόγησης. Τα αποτελέσματά του έχουν αποκλειστικά υποστηρικτικό χαρακτήρα και δεν δεσμεύουν σε καμία περίπτωση τις Επιτροπές, οι οποίες εξετάζουν κάθε υπόθεση αυτοτελώς.

Επομένως, η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν χρησιμοποιείται για τη διενέργεια της αξιολόγησης των δημοσίων υπαλλήλων και δεν υποκαθιστά σε κανένα στάδιο την ανθρώπινη κρίση. Δεν αξιολογεί, δεν βαθμολογεί, δεν κατατάσσει και δεν χαρακτηρίζει υπαλλήλους ως υψηλής ή μη υψηλής απόδοσης και δυνατοτήτων, ούτε λαμβάνει αυτοματοποιημένες αποφάσεις ή παράγει έννομα αποτελέσματα. Η αξιολογική κρίση ήταν και παραμένει αποκλειστική αρμοδιότητα του αξιολογητή, ενώ η τελική απόφαση σχετικά με την έγκριση ή τη διόρθωση της έκθεσης αξιολόγησης λαμβάνεται αποκλειστικά από τις Επιτροπές Εποπτείας Αξιολόγησης, σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου.

Γ) Νομικές και Διαδικαστικές Εγγυήσεις

Πριν από την παραγωγική αξιοποίηση του εργαλείου, το Υπουργείο Εσωτερικών προχώρησε σε όλες τις απαραίτητες οργανωτικές, τεχνικές και νομικές ενέργειες προκειμένου να διασφαλισθεί η σύννομη, ασφαλής και υπεύθυνη χρήση του εργαλείου της Τεχνητής Νοημοσύνης. Το εργαλείο αναπτύχθηκε στο πλαίσιο έργου τεχνικής υποστήριξης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (SG REFORM), το οποίο υλοποιήθηκε από την Expertise France σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών. Προηγήθηκε πιλοτική εφαρμογή και δοκιμαστική λειτουργία, ενώ εφαρμόστηκαν διαδικασίες ανωνυμοποίησης των προσωπικών δεδομένων, ανθρώπινης εποπτείας και συνεχούς βελτίωσης των παραμέτρων (φίλτρων) από την αρμόδια οργανική μονάδα του Υπουργείου Εσωτερικών.

Παράλληλα, πριν από τη θέση του εργαλείου σε παραγωγική λειτουργία, εκπονήθηκε Αλγοριθμική Εκτίμηση Αντικτύπου (Algorithmic Impact Assessment) σύμφωνα με τις ισχύουσες τότε προβλέψεις του ν. 4961/2022 και τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες για την αξιόπιστη χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Η ως άνω εκτίμηση επιβεβαιώνει ότι το εργαλείο λειτουργεί υπό αυστηρή ανθρώπινη εποπτεία, χρησιμοποιεί ανωνυμοποιημένα δεδομένα, εφαρμόζει κατάλληλα μέτρα προστασίας της ιδιωτικότητας και δεν λαμβάνει αυτοματοποιημένες αποφάσεις που παράγουν έννομα αποτελέσματα. Σε κάθε περίπτωση, η χρήση του υπόκειται σε έλεγχο και κρίση από τις Επιτροπές Εποπτείας Αξιολόγησης, οι οποίες είναι τα μόνα αρμόδια όργανα για τη λήψη της τελικής απόφασης.

Η  αξιοποίηση του εργαλείου είναι συμβατή με τις διατάξεις του ν. 4940/2022, του Γενικού Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (GDPR) και του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), δεδομένου ότι η διοικητική κρίση παραμένει στα αρμόδια διοικητικά όργανα και η Τεχνητή Νοημοσύνη λειτουργεί αποκλειστικά επικουρικά ως υποστηρικτικό εργαλείο, χωρίς να υποκαθιστά σε καμία περίπτωση την ανθρώπινη αξιολογική κρίση.

Δ) Συμπερασματικά

Πριν από τη θέσπιση του εθνικού πλαισίου εφαρμογής του AI Act στην ελληνική έννομη τάξη, ήτοι ήδη του ν. 5321/2026, το Υπουργείο Εσωτερικών είχε ήδη ολοκληρώσει τις απαραίτητες ενέργειες για τη σύννομη, ασφαλή και υπεύθυνη χρήση του εργαλείου. Μετά και τη θέση σε ισχύ του ν. 5321/2026 (Α΄114) «Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 (Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη) – Τροποποίηση του ν. 4961/2022 (Α΄ 146) και άλλες διατάξεις», το Υπουργείο Εσωτερικών εκκίνησε τις αναγκαίες ενέργειες για την εφαρμογή του συνόλου των προβλεπόμενων υποχρεώσεων που το αφορούν, διασφαλίζοντας τη συνεχή συμμόρφωση της λειτουργίας του εργαλείου με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.